Let's boycott Nobel Peace Prize from Norway because of "Legal Kidnapping" there!
Kosmetyki z mlekiem klaczy

Echa leśne: Włochate grubaski

Echa leśne: Włochate grubaski

Wiosna to czas pobudki, także tych mniejszych zwierząt. O małych, ale bardzo pożytecznych i pracowitych trzmielach można przeczytać w „Echach Leśnych”.

 

Echa leśne: Włochate grubaski

Paweł Oglęcki w okładkowych tekście „Włochate grubaski” zaprasza czytelników do fascynującego świata trzmieli. Owady te, mylnie nazywane bąkami, różnią się od pszczół czy os – są znacznie bardziej korpulentne, latają wolniej i dostojniej.

Trzmiele są owadami z rodziny pszczołowatych. Zasięg ich występowania jest szeroki – od koła podbiegunowego po tropiki. W Polsce zajmują dość zróżnicowane siedliska - przeważnie otwarte, ale niektóre gatunki można spotkać również w lasach, przede wszystkim na obrzeżach, polanach i w przecinkach. Skoro już mowa o gatunkach tych owadów – w naszym kraju jest ich około czterdziestu.

Spośród stwierdzonych w Polsce gatunków za związane z lasami można uznać następujące trzmiele: wschodniego, tajgowego, leśnego, ogrodowego, ciemnopasego, grzbietoplama, zmiennego, czarnopaskowanego i szarego - wylicza autor.

Przypatrzmy się teraz budowie ciała – składa się ono z trzech podstawowych części: głowy, tułowia i wspomnianego już odwłoka. Na głowie znajdują się oczy z wieloma tak zwanymi fasetkami, o rozległym kącie widzenia, za to niepozwalające ostro widzieć kształty. Dlatego ogromne znaczenie dla żerujących trzmieli ma barwa kwiatu i jej intensywność. Pomocniczą rolę przy pozyskiwaniu nektaru odgrywają czułki, zaś funkcję bezpośredniego „zasysacza” pełni charakterystyczna trąbka.

Od tułowia odchodzą trzy pary odnóży oraz dwie pary skrzydeł. Odwłok ma budowę segmentową, przy czym u samic wyróżniamy sześć, a u samców siedem członów - ostatni zakończony jest aparatem kopulacyjnym.
Trzmiele cechuje dymorfizm funkcjonalny – największe są królowe, mniejsze - samce, zaś najmniejsze – robotnice. To zaś oznacza, że mamy tu do czynienia z systemem kastowym, charakterystycznym dla owadów społecznych. Tak jest w rzeczywistości.

Kasty są trzy – królowe, czyli samice zdolne do rozrodu, robotnice, także będące samicami, ale z niedorozwojem jajników (w przypadku śmierci królowej jej funkcje przejmuje robotnica z najmniej uwstecznionymi gonadami) oraz samce. Robotnice – podobnie jak u innych owadów społecznych – zajmują się opieką nad potomstwem oraz zdobywaniem pokarmu. Żyjące najkrócej samce mają przed sobą tylko jedno zadanie – zaplemnić królową podczas lotu godowego i przekazać geny potomstwu.

Paweł Oglęcki zachęca do prześledzenia roku z życia trzmieli, tym bardziej, że w tym czasie następują naprawdę szybkie zmiany. Jeśli marzec jest wystarczająco ciepły, mniej więcej w jego połowie z podziemnych ukryć wychodzą królowe. To jedyne osobniki, które przeżyły zimę i to na nich spoczywa obowiązek założenia nowych rodzin.

Okres, kiedy samotne królowe-matki rozpoczynają nowy cykl rozrodczy, jest dla nich wyjątkowo trudny. Muszą nie tylko znaleźć odpowiednie miejsce na gniazdo (w ostatnim czasie z pomocą przychodzi im człowiek, wywieszając specjalnie przygotowane skrzynki lęgowe) i złożyć w nim jaja. Muszą też zdobywać coraz więcej pokarmu dla siebie oraz rozwijających się larw i ogrzewać je własnym ciałem. Mało ruchliwe larwy, zwane czerwiami, kilka razy linieją, by po trzech, czterech tygodniach stać się wreszcie zdolne do samodzielnego odżywiania się. Jako pierwsze z gniazda wylatują robotnice, od tej pory będą się troszczyć o nowe „porcje” jaj i larw.

Zwykle w połowie lata na świat przyjdą samce, a na końcu młode królowe. Różnią się one od robotnic większymi rozmiarami, a ich jajniki rozwijają się bez żadnych zahamowań.
Królowa-matka przez cały czas utrzymuje w gnieździe porządek, za pomocą feromonów wydając odpowiednie rozkazy przedstawicielom pozostałych kast.  Nie jest to tak trudne, jak w wypadku innych pszczołowatych, gdyż w najlepszym przypadku w gnieździe trzmieli przebywa nie więcej niż kilkaset osobników, a zwykle jest ich tylko około setki.

We wrześniu, a niekiedy na początku ciepłego października, odbywają się loty godowe tych owadów. Różnią się nieco u poszczególnych gatunków, ale generalna zasada pozostaje ta sama. Młoda królowa (te stare nie przystępują już do lotów godowych, lecz spokojnie kończą żywot) wybiera w powietrzu jednego z samców, sczepia się z nim, opada na ziemię i kopuluje, zazwyczaj na miękkim łożu z roślin. Potem znów wzbija się w powietrze, znajduje kolejnego zalotnika, po czym cały rytuał się powtarza. I tak jeszcze kilka razy. Komórki jajowe zostają zaplemnione przez kilka różnych samców, co gwarantuje różnorodność genetyczną potomstwa. Część gamet pozostaje „dziewicza” – z tych jaj wyklują się samce.

Po odbyciu lotów godowych samce giną, zaś zaplemnione samice przystępują do poszukiwania kryjówek na zimę. Jednocześnie zaczynają magazynować zapasy na trudny okres hibernacji – w wolu odkłada się nektar, zaś w odwłoku powstaje specjalne ciałko tłuszczowe. Same zimowe kryjówki mają postać jamek, ulokowanych na głębokości od kilkudziesięciu centymetrów do półtora, dwóch metrów w miękkiej glebie, pod korzeniami drzew, czasem w spróchniałym drewnie. Cykl życiowy zamyka się – do kolejnej wiosny.

Informacja za: lasy.gov.pl

Fot. Lasy Państwowe


Komentarze

Podobne informacje

[VIDEO] Wieczorny, niespokojny spacer pająka perlistego

[VIDEO] Wieczorny, niespokojny spacer pająka perlistego

2017-05-17 16:09:56

Pająki spotykamy kazdego dnia. Z reguły wiszą nieruchomo w róznych zakamarkach szczególnie domów, do których schodzą się kiedy jest zimno.  Trudno zobaczyć je w akcji. Nam sie udało!


[VIDEO] Wolność nie dla wszystkich. Dramat Kury-Uciekinierki!

[VIDEO] Wolność nie dla wszystkich. Dramat Kury-Uciekinierki!

2017-05-15 09:14:08

Wolność nie jest pisana każdemu zwierzęciu. Przekonała się o tym pewna odważna, albo szalona kura, która zapragnęła jej posmakować.


Polscy leśnicy wawrzynkowi na ratunek! Tej rzadkiej roślinie grozi zagłada również na terenie Niemiec, Czech, Ukrainy, Białorusi

Polscy leśnicy wawrzynkowi na ratunek! Tej rzadkiej roślinie grozi zagłada również na terenie Niemiec, Czech, Ukrainy, Białorusi

2017-05-10 13:53:13

Wciąż jest nadzieja, że wawrzynek główkowaty przetrwa na terenie Polski. Jeśli tak się stanie, to również za sprawą leśników. O tej akcji ratunkowej można przeczytać w „Echach Leśnych”.


Wilk zdrowieje u leśników na Mazurach

Wilk zdrowieje u leśników na Mazurach

2017-05-04 21:39:26

W Ośrodku Rehabilitacji Zwierząt Dzikich prowadzonym Nadleśnictwo Olsztynek do zdrowia wraca wilk potrącony przez samochód w Kampinoskim Parku Narodowym.


[VIDEO] Mazowieckie: Piątkowy poranny jogging odyńca!

[VIDEO] Mazowieckie: Piątkowy poranny jogging odyńca!

2017-04-28 11:10:26

Pogoda nie nastraja nas - ludzi, do wychodzenia z domu. Jednak dzikom nie przeszkadza aura. Słońce czy obfite opady to nie ma znaczenia. Sport to zdrowie, wie o tym każdy odyniec. A przyjemne można przecież połączyć z pożytecznym!


[VIDEO] Żubry dziczeją powoli

[VIDEO] Żubry dziczeją powoli

2017-04-12 12:03:41

Wypuszczona niedawno na wolność dziesiątka żubrów tworzących stado „Górny San II” w Nadleśnictwie Stuposiany jest monitorowana przy pomocy telemetrii i dość często widywana przez leśników.


Biały symbol młodości i życia

Biały symbol młodości i życia

2017-04-06 12:50:13

Brzoza to powszechnie występujące, nie tylko w lesie drzewo. Od wieków jest ceniono ze względu na swoje liczne właściwości lecznicze.


Obcy w lesie nie jest rzadkością

Obcy w lesie nie jest rzadkością

2017-03-31 17:53:24

Coraz częściej leśnicy odnotowują pojawienie się w lesie obcych gatunków. Kilka dni temu leśniczy z Nadleśnictwa Złotów (RDLP w Pile) znalazł martwego szopa pracza.


Arystokrata na mokradłach

Arystokrata na mokradłach

2017-03-28 08:58:57

Ptak nadziei, szczęścia, budzącej się do życia wiosennej przyrody, ale i nadchodzącej jesieni. Żuraw to jeden z nielicznych ptaków, który uosabia wiele wspaniałych cech.


[VIDEO] Nowatorski projekt ochrony rybołowa

[VIDEO] Nowatorski projekt ochrony rybołowa

2017-03-23 23:17:45

Właśnie rusza czteroletni projekt ochrony rybołowa na wybranych obszarach Natura 2000. Jest to wspólne działanie Lasów Państwowych oraz Komitetu Ochrony Orłów.