Cudem dotarł do punktu sanitarnego. Mrożące krew w żyłach opowieści kombatanta

O Powstaniu Warszawskim i trudnym życiu kombatanta z Jerzym Leonowiczem ze Związku Inwalidów Wojennych rozmawia Marek Mikołajczyk.

- Jak wspomina Pan czasy wojny?
- Przeżyłem kilka okupacji. Wojna wybuchła gdy byłem w 4 klasie szkoły podstawowej. Uczęszczałem do placówki w Lidzie. Teraz miejscowość ta leży na Białorusi bardzo blisko rosyjskiej granicy. W dniu 17 września pojawili się u nas Rosjanie. Szybko zajęli całą Litwę. Ich języka nie znałem, ale musiałem pójść do szkoły rosyjskiej. Gdy wybuchła wojna niemiecko-rosyjska miałem już świadectwo. Były jednak na nim same oceny niedostateczne, bo nie znałem języka rosyjskiego. Szczęśliwie ominęła nas wywózka na Syberię. Z bratem i matką przenieśliśmy się na warszawski Żoliborz. Poszedłem do polskiej szkoły. Nie było tam liceów ogólnokształcących, uczyłem się więc w szkole handlowej. Podczas egzaminu nauczyciel pytał mnie o prawo Archimedesa i Pitagorasa. Nie wiedziałem jak to powiedzieć po polsku, ale po rosyjsku regułki wygłosiłem gładko. Zostałem więc przyjęty. Zaliczyłem dwa lata i nawiązałem kontakt z nielegalnymi organizacjami młodzieżowymi. Miałem kolegów należących do Orląt. Działali pod skrzydłem Narodowych Sił Zbrojnych. Gdybym się wtedy przyznał, że należę do Narodowych Sił Zbrojnych, od razu otrzymałbym bilet do bezpieki. Później należałem do Szarych Szeregów.

- W jaki sposób doznał Pan obrażeń?
- Ranny zostałem, gdy prowadziłem rodziców zmarłego kolegi do kościoła. Przy samym kościele w budynek uderzył moździerz. Szybko się ukryliśmy, jednak po chwili uderzył drugi pocisk. Na miejscu zginął ojciec, a ja dostałem w nogi. Nie mogłem chodzić. Zacząłem czołgać się do klatki schodowej, bo znajdował sie tam pułk sanitarny. W tym momencie drugi pocisk uderzył w ścianę budynku. Od siły uderzenia wpadłem do piwnicy, dostałem wewnętrznego krwotoku. Cudem w końcu trafiłem do punktu sanitarnego. Tam sanitariuszki mnie opatrzyły. Nie można mnie było jednak przetransportować do szpitala. Zostałem z innym rannym w piwnicy - tam gdzie znajdował się punkt sanitarny. W każdym momencie mogli przyjść niemcy i nas dobić. W końcu jednak pojawiły się sanitariuszki i przetransportowały nas do szpitala.

- Z jakimi problemami zmaga się wasza społeczność?
- Nasza średnia wieku to ponad 80 lat. Trapi nas, że wszyscy powoli odchodzą. Ostatnio zmarł przedostatni stulatek. Pamiętam jak w zeszłym roku obchodziliśmy jego setne imieniny. Teraz została już tylko pani Maria Chudymowa. Obecnie liczymy 68 członków w Koszalinie i okolicach. Mamy też ponad 150 wdów po inwalidach. Gdy 30 lat temu przystępowałem do związku byli tu prawie sami mężczyźni. Wszystkim trzeba w miarę możliwości pomagać. Dotyczy to zarówno kwestii prawnych jak i finansowych.

- Co sprawia Wam największe trudności?
- Przepisy są mocno zagmatwane. Naszego środowiska dotyczy kilka ustaw - przede wszystkim ustawa o kombatantach. Jest też ustawa o inwalidach wojennych. Ustawa o weteranach ma się ukazać w najbliższym czasie. Zdarza się że, żołnierz inwalida mający uprawnienia do inwalidztwa wojskowego nie jest kombatantem. Wdowa po nim nie ma już uprawnień przysługujących wdowom po inwalidach wojennych. W gąszczu przepisów gubią się nawet sądy. Nikt w tym nie może się połapać.

- Jakie warunki trzeba spełnić, aby należeć do waszego związku?
- Nasz związek skupia inwalidów wojennych i wojskowych oraz osoby represjonowane. Podopieczni to także wdowy po zmarłych inwalidach. Nie należą do nas jednak wdowy po zamordowanych oficerach w Katyniu. Tych zrzesza związek Rodzina Katyńska.

- Co zyskuje się należąc do związku?
- Członkowie są na bieżąco informowani o wszelkich zmianach prawnych. Jeżeli ktoś zostanie uznany za inwalidę wojennego ma prawo do podwójnego świadczenia: emerytury i renty inwalidy wojennego. Może wybrać pełną emeryturę bądź pełną rentę i połowę drugiego świadczenia Renta wynosi około 2000 złotych. Oczywiście świadczenia te różnią się dla różnych grup. Są też zwolnione od podatku.
Jeżeli Inwalida Wojenny jest w złej sytuacji zdrowotnej, ma prawo pierwszeństwa do lekarza i sanatoriów, a nawet pierwszeństwo w kolejce w aptece.

- Jakich zmian w przepisach Pan oczekuje?
- Marzy nam się przejrzysta ustawa łącząca wszystkie trzy w jedną. Jej projekt przewiduje weryfikację kombatantów. Wśród obecnych kombatantów, inwalidów wojennych i osób represjonowanych jest wielu uznanych „grzecznościowo” za inwalidów. Są znane przypadki, gdzie inwalidztwo wojenne otrzymywały osoby chore psychicznie. Czasem orzekano je też z powodu otyłości.

Fakty - Tygodnik Koszaliński