Kresy. Biografia krainy, której nie ma – recenzja książki Kate Brown

Książka wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego „Kresy. Biografia krainy, której nie ma” autorstwa Kate Brown (profesor historii na Uniwersytecie Maryland) uzyskała liczne nagrody, m.in. George Louis Beer Prize, przyznawaną przez Amerykańskie Stowarzyszenie Historyczne za najlepszą książkę o historii Europy.

Kate Brown napisała historię o ukraińsko-polsko-żydowsko-niemiecko-rosyjskim pograniczu, które zostało unicestwione w wyniku powszechnie występujących procesów zmieniających oblicze Europy i świata w XX wieku, czyli przez tworzenie „etnicznie czystych” państw narodowych, dyskryminacji mniejszości narodowych, a także dążenia do klasyfikacji ludzi według ściśle określonych kategorii narodowych. Postęp i chęć poprawy warunków kulturowo-gospodarczych na Kresach okazały się dla tej krainy destrukcyjne.

Autorka opisuje masową śmierć, izolację i uwstecznienie – były one skutkiem radzieckiej myśli technicznej podpartej komunistyczną ideą dobrobytu jednostki. Na naszych oczach w ciągu trzydziestu lat (1923-1953) wielonarodowe pogranicze staje się homogeniczną częścią Ukrainy.

Przede wszystkim warto podkreślić, że Brown nie opisała Kresów jako abstrakcji, ale przedstawiła je jako miejsce, republikę narodów, gdzie koncepcja narodu wykracza daleko poza granice terytorium i życia jednostek. Zostajemy zaproszeni do odbycia podróży, wysłuchania opowieści o ludziach po pewnym czasie uznanych za Ukraińców, których tożsamość jest niejednoznaczna, płynna, ulotna a stale definiowana na nowo według różnych idei.

„Kresy. Biografia krainy, której nie znamy” to biografia krainy, która nie istnieje, ale mieszkają w niej ludzie, a więc poniekąd książka jest ich biografią. Książka cenna, zwłaszcza dla historiografii polskiej i dla osób interesujących się Kresami, umożliwia nam pełne zrozumienie historii Polski.

Jeśli chcesz dowiedzieć się: w jaki sposób światy Kresów znikły niemal bez śladu, poznać niszczącą moc inwentaryzacji podporządkowującej populację według ustandaryzowanych, odgórnie narzuconych koncepcji narodu i postępu, to książka dla Ciebie. Sięgając po tą pozycję zapoznasz się z historią Kresów nie tylko w świetle wydzrzeń z XX wieku, ale począwszy od czasów Rzeczypospolitej Obojga Narodów, kiedy te obszary należały do naszych ziem, aż do momentu, kiedy to w wyniku wojny polsko-bolszewickiej zostały włączone do Związku Sowieckiego.

źródło: www.kresowiacy.com

/jk